PLA — materiał dla każdego, z ważnym zastrzeżeniem

Kwas polilaktynowy (PLA) to biopolimer na bazie skrobi kukurydzianej lub trzciny cukrowej. Jego popularność wynika z niskiej temperatury druku (190–220°C), braku konieczności ogrzewanego stołu i niemal zerowego skurczu po wydrukowaniu.

Gdzie PLA zawodzi: temperatura deformacji pod obciążeniem (HDT) standardowego PLA wynosi zaledwie 52–58°C. Przedmiot leżący latem na desce rozdzielczej samochodu ulegnie deformacji. Rozwiązaniem jest PLA+, PLA HT lub zmiana materiału na PETG i ASA.

Ceny w Polsce (2026): od 55 zł/kg (Fiberlogy HD PLA, Bambu Lab PLA Basic) do 160 zł/kg za wersje metaliczne lub kompozytowe z włóknem drzewnym.

PETG — kompromis, który sprawdza się w praktyce

Politereftalan etylenu z glikolem (PETG) łączy łatwość druku zbliżoną do PLA z lepszą odpornością temperaturową (HDT ok. 75–80°C) i chemiczną. Nie pęka pod nagłym naprężeniem tak łatwo jak PLA — jest bardziej elastyczny.

Temperatura druku: 230–250°C, stół 70–85°C. PETG jest higrofobowy — chłonie wilgoć wolniej niż PLA i Nylon, ale po otwarciu opakowania należy filament suszyć po 2–3 dniach ekspozycji na powietrze (suszarka do filamentów lub piekarnik 65°C / 4–6h).

Zastosowania: obudowy elektroniki, uchwyty montażowe, części narażone na wodę i temperatury >50°C. Nie nadaje się tam, gdzie wymagana jest wysoka sztywność — PETG ma niższy moduł Younga niż PLA.

ABS i ASA — kiedy potrzebna jest odporność UV i wysoka temperatura

ABS (akrylonitryl-butadien-styren) był przez lata standardem przemysłowym, ale jego druk wymaga zamkniętej komory (min. 45–50°C) i skutecznej wentylacji — emituje styren, który w wysokich stężeniach jest szkodliwy. Skurcz na poziomie 0,8% powoduje warping bez zachowania rygorystycznych warunków.

ASA (akrylonitryl-styren-akrylan) to następca ABS z lepszą odpornością na UV — po roku ekspozycji na słońcu nie żółknie i nie staje się kruchy. Temperatura druku: 240–260°C, stół 100–110°C. Idealny na elementy montowane na zewnątrz budynków.

Materiały specjalistyczne — co oferuje rynek

TPU — elastomery termoplastyczne

Shore A 85–98 w zależności od producenta. Druk na niskich prędkościach (20–30 mm/s) z ekstruderem direct-drive. Zastosowania: uszczelki, ochraniacze krawędzi, wkładki do butów, pady amortyzujące.

PA12 (Nylon 12)

Wysoka odporność mechaniczna, niski współczynnik tarcia, odporność na oleje i smary. Wymaga dogłębnego suszenia (80°C / 12h) i zamkniętej komory. W Polsce dostępny m.in. od Fiberlogy (300–450 zł/kg).

Filamenty kompozytowe z włóknami

PETG-CF, PLA-CF, PA-CF — krótkie włókna węglowe (chopped carbon fiber) zwiększają sztywność o 20–40% przy zachowaniu stosunkowo prostego druku. Wymagają stalowych dysz (standardowa mosiężna ściera się po kilkuset gramach). Do prototypowania i lekkich struktur nośnych.

Tabela temperatury i zastosowań

  • PLA: 190–220°C | HDT: 55°C | Trudność: niska | Protoptypy, dekoracje
  • PETG: 230–250°C | HDT: 80°C | Trudność: niska | Mechanika, obudowy
  • ABS: 235–255°C | HDT: 100°C | Trudność: wysoka | Automotive, technika
  • ASA: 240–260°C | HDT: 98°C | Trudność: wysoka | Zewnętrzne elementy
  • TPU 95A: 220–235°C | — | Trudność: średnia | Elastyczne części
  • PA12: 250–270°C | HDT: 130°C | Trudność: bardzo wysoka | Inżynieria, automotive

Gdzie kupić filamenty w Polsce

Krajowi producenci i dystrybutorzy: Fiberlogy (Rzeszów), Devil Design, FormFutura przez lokalnych dystrybutorów. Sklepy: Botland, Allegro, X3D.pl. Filamenty Bambu Lab dostępne wyłącznie przez stronę producenta lub autoryzowanych partnerów. Unikaj anonimowych filamentów z Alibaby — brak deklaracji tolerancji średnicy (±0,05 mm vs ±0,1–0,3 mm) powoduje zatory w ekstruderze.

Więcej informacji o standardach jakości filamentów: RepRap Wiki — PLA.